afta
Porady

Jak pozbyć się aft? Czym są afty?

Bolesne owrzodzenia w śluzówce jamy ustnej, języka lub warg, to afty. Powstają z różnych przyczyn i towarzyszy im stan zapalny.

Zwykle znikają po kilku dniach, ale jeśli zły stan śluzówki się utrzymuje lub rozwijają się częściej niż raz w roku, konieczne jest skorzystanie z porady lekarskiej.

Czym są afty?

Afty to bardzo powszechne zmiany nadżerkowe na błonie śluzowej, charakteryzujące się częstymi nawrotami. Pierwsze wykwity mogą wystąpić już w okresie dzieciństwa lub dorastania. Wyglądem afty przypominają małe i owalne uszkodzenia. Do ich cech charakterystycznych należą:

  • biały nalot na powierzchni owrzodzenia
  • bolesność zmiany i jej okolic,
  • płytkość owrzodzenia,
  • zwykle niewielka średnica zmiany (około 5mm średnicy),
  • mogą pojawiać się w skupiskach lub pojedynczo,
  • zwykle goją się samoistnie po kilku dniach.

Główne objawy pojawienia się aft, to ból oraz zwiększone wydzielanie śliny. Niekiedy, szczególnie przy dużych zmianach, towarzyszy temu powiększenie węzłów chłonnych. Dodatkowo, nieprzyjemne dolegliwości mogą się nasilać w zależności od wielkości i ilości wykwitów.

Rodzaje aft

Możemy wyróżnić trzy główne typy aft. Najczęściej spotykane są afty małe, z którymi częściej zmagają się dorośli niż dzieci. To afty przewlekłe, nawrotowe, których średnica waha się pomiędzy 2 a 4 mm. Rzadsze, ale niestety bardziej bolesne są afty duże, osiągające rozmiary około 1 cm. Goją się znacznie wolniej, czasami może to trwać nawet miesiąc. Często pozostawiają również po sobie blizny. Ostatnią grupą są nadżerki opryszczko podobne. Są to zmiany, wielkości główki od szpilki, które zawsze występują w „skupiskach”. Ich objawy są podobne do opryszczkowego zapalenia jamy ustnej, czyli pojawia się cyklicznie nawet do kilkuset niewielkich nadżerek jednocześnie w odstępach kilkutygodniowych.

Dlaczego powstają?

Jednym z głównych powodów powstawania zmian, jest czynnik genetyczny, czyli afty występujące wśród członków rodziny. Równie częsta przyczyna pojawienia się tych zmian, to gorączka, nadmiar stresu, zaburzony stan odporności organizmu oraz liczne niedobory, zwłaszcza takich składników odżywczych, jak żelazo, kwas foliowy czy witamin z grupy B. Wśród innych przyczyn, należy m. in. wymienić:

  • konserwanty z żywności,
  • alergie,
  • podrażnienie substancjami chemicznymi,
  • zmiany hormonalne,
  • infekcja wirusem HIV,
  • białaczkę
  • anemię z niedoboru żelaza i kwasu foliowego,
  • stany zapalne jelit,
  • niektóre, silne antybiotyki.

Innymi przyczynami są również urazy, takie jak drażnienie błony śluzowej zębami. Mogą je powodować ostro zakończone wypełnienia oraz nagryzanie błony śluzowej. Ponadto afty mogą być również wywołane przez zaburzone wchłanianie w chorobach układu pokarmowego, u osób z nietolerancją glutenu i celiakią.

Jak je diagnozować i leczyć?

Rozpoznanie aft opiera się przede wszystkim na badaniu stanu pacjenta i wywiadzie. Wykonanie biopsji i badania histopatologicznego jest zlecane zwykle jedynie przy dużych i trudno gojących się zmianach.
Zazwyczaj afty goją się samoistnie w ciągu 1-4 tygodni. Jeśli mimo rygorystycznego przestrzegania zasad higieny jamy ustnej oraz unikania urazu miejscowego, wyeliminowania, przestrzegania diety bogatej w witaminy czy ograniczenia spożycia wysoko przetworzonej żywności afty nie znikają, należy skontaktować się z lekarzem. Istotne jest wówczas zbadanie poziomu żelaza, witaminy B12 oraz kwasu foliowego, a także wykonanie badań w kierunku nietolerancji na gluten, celiakii czy choroby Crohna.

Podczas leczenia niewielkich zmian można zastosować preparaty powlekające, np. siemię lniane czy prawoślaz oraz łagodzące objawy płukanki.

Zobacz: premium collagen 5000

Wybierając odpowiedni preparat, szczególnie dla dzieci, warto wziąć pod uwagę to, aby był on łatwy w aplikacji, także na trudno dostępnych miejscach jamy ustnej, miał przyjemny smak i nie podrażniał delikatnej śluzówki. Polecane są również gotowe preparaty przeciwzapalne i antyseptyczne, izolujące zmianę od czynników drażniących. Wybierając preparat (szczególnie dla dzieci), warto kierować się łatwością aplikacji, także na trudno dostępnych miejscach jamy ustnej, a także jego smakiem. Do leczenia pojedynczych, ograniczonych zmian idealny będzie preparat w żelu. Z kolei przy licznych i rozlanych owrzodzeniach w jamie ustnej, lepiej sprawdzą się preparaty w formie płynu do płukania jamy ustnej. Przy bardziej zaawansowanych zmianach, konieczne może być też zastosowanie sterydów.

Z uwagi na to, iż z aftami trudno jest walczyć, lepiej zapobiegać ich pojawianiu się. Ryzyko ich powstania można zminimalizować dzięki:

  • unikaniu produktów spożywczych wysoko przetworzonych (np. chipsy, fast-food),
  • urozmaicona dieta, pokrywająca zapotrzebowanie na witaminę A, E, C, B12 i kwas foliowy oraz żelazo,
  • dokładnej toalecie jamy ustnej niedrażniącymi pastami do zębów,
  • stosowaniu probiotyków podczas antybiotykoterapii.